Η αντικατάσταση των συμβατικών λαμπτήρων αλογόνου με LED αυξάνεται συνεχώς μιας και προσφέρει καλύτερη ορατότητα και αναβαθμισμένη αισθητική. Ωστόσο, συνοδεύεται από αυστηρές νομοθετικές προϋποθέσεις που δεν πρέπει να αγνοούνται.
Η αναβάθμιση των φωτιστικών σωμάτων παλαιότερων αυτοκινήτων με LED λαμπτήρες έχει γίνει ιδιαίτερα δημοφιλής τα τελευταία χρόνια. Οι οδηγοί στρέφονται σε αυτή τη λύση για να βελτιώσουν την απόδοση του φωτισμού, να αυξήσουν την ενεργητική ασφάλεια και, πολλές φορές, για αισθητικούς λόγους.
Οι LED λαμπτήρες προσφέρουν σημαντικά πλεονεκτήματα: μεγαλύτερη φωτεινότητα, χαμηλότερη κατανάλωση, καλύτερη χρωματική απόδοση και πολύ μεγαλύτερη διάρκεια ζωής σε σύγκριση με τις παραδοσιακές λύσεις αλογόνου ή αερίου ξένου.
Παρόλο που οι aftermarket λύσεις, όπως οι Osram Night Breaker ή οι Philips Ultinon Pro6000 Boost, έχουν σχεδιαστεί για να προσαρμόζονται σε υφιστάμενα φωτιστικά σώματα, αυτό δεν σημαίνει ότι η τοποθέτησή τους είναι αυτομάτως νόμιμη.
Στην Ελλάδα -όπως και στην υπόλοιπη Ευρώπη- η χρήση τους σε δημόσιους δρόμους επιτρέπεται μόνο αν οι λαμπτήρες LED διαθέτουν την απαραίτητη έγκριση τύπου (ECE) και είναι κατάλληλοι για το συγκεκριμένο μοντέλο αυτοκινήτου και φωτιστικού σώματος.
Το νομοθετικό πλαίσιο είναι ξεκάθαρο: η οποιαδήποτε τροποποίηση στα φωτιστικά σώματα ενός αυτοκινήτου που δε φέρει εργοστασιακά LED απαιτεί πιστοποιημένα προϊόντα. Χωρίς αυτά, η αλλαγή θεωρείται παράνομη και μπορεί να οδηγήσει σε απόρριψη κατά τον τεχνικό έλεγχο ΚΤΕΟ, πρόστιμα από την Τροχαία -που μπορεί να φτάσουν έως και τα 700 ευρώ- καθώς και προσωρινή αφαίρεση της άδειας οδήγησης.
Τελευταία, παρατηρείται μια τάση με ολοένα και περισσότερα αυτοκίνητα παλαιότερης τεχνολογίας να κυκλοφορούν με LED λαμπτήρες. Σε πολλές περιπτώσεις, όμως, οι εγκαταστάσεις είναι πρόχειρες και οι δέσμες φώτων κακορυθμισμένες, με αποτέλεσμα να «τυφλώνουν» τους αντίθετα διερχόμενους οδηγούς και να υποβαθμίζουν την οδική ασφάλεια. Πρόκειται για ένα φαινόμενο που έχει αρχίσει να προκαλεί ανησυχία και στις αρμόδιες αρχές, ιδιαίτερα στις νυχτερινές ώρες και σε επαρχιακούς δρόμους.
Είναι σημαντικό να γίνει αντιληπτό πως τα φωτιστικά σώματα και οι πηγές φωτός αποτελούν ένα ενιαίο σύστημα. Οι κατασκευαστές αυτοκινήτων εξελίσσουν κάθε μονάδα φωτισμού για να λειτουργεί σε πλήρη αρμονία με συγκεκριμένο τύπο λαμπτήρα, εξασφαλίζοντας σωστή διασπορά φωτός. Η αλλαγή μόνο της πηγής φωτός -χωρίς αντίστοιχη προσαρμογή ή έγκριση- μπορεί να αλλοιώσει τη συμπεριφορά του συστήματος και να καταστήσει το όχημα μη συμμορφούμενο με τους ευρωπαϊκούς κανονισμούς.
Ακόμα και όταν πρόκειται για ποιοτικές λύσεις από αξιόπιστους κατασκευαστές, η χρήση LED λαμπτήρων επιτρέπεται μόνο όταν αυτοί περιλαμβάνονται στις λίστες συμβατότητας που δημοσιεύουν οι εταιρείες. Αυτές οι λίστες βασίζονται σε δοκιμές που έχουν γίνει για συγκεκριμένα μοντέλα αυτοκινήτων και φωτιστικά σώματα, χωρίς να απαιτείται έλεγχος για κάθε ξεχωριστό όχημα.
Εξαίρεση στον κανόνα αποτελεί η σειρά Osram Night Breaker LED Smart ECE H11, η οποία διαθέτει γενική ευρωπαϊκή έγκριση και μπορεί να τοποθετηθεί σε οποιοδήποτε όχημα με φωτιστικό σώμα τύπου H11. Είναι μία από τις λίγες λύσεις που δεν απαιτεί αναζήτηση στις λίστες συμβατότητας, αυτοκόλλητα ή επιπλέον έγγραφα.
Η σωστή επιλογή LED λαμπτήρων δεν αφορά μόνο το νομικό σκέλος, αλλά και την πρακτικότητα. Οι συνηθισμένοι τύποι είναι οι H1, H4, H7 και HIR2. Ο H1 και ο H7 είναι μονού σκέλους, ο H4 συνδυάζει μεσαία και μεγάλη σκάλα, ενώ ο HIR2 είναι πιο πρόσφατης τεχνολογίας, με καλύτερη θερμική απόδοση και φωτεινότητα. Όλοι αυτοί οι κωδικοί εξυπηρετούν τη σωστή τυποποίηση και διευκολύνουν την επιλογή κατάλληλου ανταλλακτικού.
Η εγκατάσταση πρέπει να γίνεται αποκλειστικά από εξειδικευμένα συνεργεία, που μπορούν να εξασφαλίσουν την ορθή ρύθμιση της δέσμης φωτός και να αποφύγουν την υπερβολική φωτεινότητα προς τα επάνω ή το πλάι. Η ρύθμιση είναι εξίσου σημαντική με την ίδια την ποιότητα του λαμπτήρα και επηρεάζει άμεσα την ασφάλεια όλων των χρηστών του δρόμου.
Τελικά, η μετάβαση σε LED μπορεί να προσφέρει πολλαπλά οφέλη, αλλά μόνο όταν γίνεται με σεβασμό στους κανόνες. Η αγορά φθηνών, μη πιστοποιημένων προϊόντων από το διαδίκτυο, αν και ελκυστική οικονομικά, ενέχει σοβαρούς κινδύνους – όχι μόνο νομικούς, αλλά και πρακτικούς, αφού μπορεί να προκαλέσει δυσλειτουργίες, βλάβες ή να υποβαθμίσει το επίπεδο ασφάλειας του οχήματος.
Η αντικατάσταση των παραδοσιακών λαμπτήρων με LED στα φωτιστικά σώματα ενός αυτοκινήτου είναι μια διαδικασία που μπορεί να βελτιώσει σημαντικά την ασφάλεια και την ορατότητα, αρκεί να γίνει σωστά. Οι οδηγοί πρέπει να ενημερώνονται, να επιλέγουν εγκεκριμένα προϊόντα και να απευθύνονται σε ειδικούς για την εγκατάστασή τους. Σε αντίθετη περίπτωση, η απόφαση αυτή μπορεί να έχει το ακριβώς αντίθετο αποτέλεσμα: αντί για αναβάθμιση, να καταλήξει σε πρόβλημα.
