Η ισχύς που ανακοινώνεται για ένα ηλεκτρικό αυτοκίνητο μπορεί να είναι πολύ μεγαλύτερη από εκείνη που αναγράφεται στην άδεια κυκλοφορίας του, όμως υπάρχει συγκεκριμένος τεχνικός λόγος γι’ αυτή τη διαφορά.
Τα ηλεκτρικά αυτοκίνητα έχουν αλλάξει σημαντικά τα δεδομένα στις επιδόσεις. Ισχύς 300, 500 ή ακόμη και περισσότερων ίππων συναντάται πλέον σε μοντέλα που δεν ανήκουν απαραίτητα στην κατηγορία των supercars. Υπάρχει όμως μια λεπτομέρεια που συχνά προκαλεί απορίες: ο αριθμός που ανακοινώνει ο κατασκευαστής μπορεί να διαφέρει εντυπωσιακά από την ισχύ που αναγράφεται στα επίσημα έγγραφα του ίδιου αυτοκινήτου.
Ένα ηλεκτρικό μπορεί, για παράδειγμα, να ανακοινώνεται με μέγιστη ισχύ 250 kW και στην άδεια κυκλοφορίας να εμφανίζεται με 80 ή 100 kW. Αυτό δεν σημαίνει ότι κάποιος από τους δύο αριθμούς είναι λανθασμένος. Η διαφορά προκύπτει επειδή αναφέρονται σε διαφορετικό τρόπο μέτρησης της ισχύος.
Ο αριθμός που συναντάμε συνήθως στα τεχνικά χαρακτηριστικά αφορά τη μέγιστη ισχύ που μπορεί να αποδώσει το ηλεκτρικό σύστημα κίνησης. Είναι ουσιαστικά η πλήρης απόδοση που έχει στη διάθεσή του ο οδηγός όταν ζητήσει έντονη επιτάχυνση, για παράδειγμα από στάση ή κατά τη διάρκεια ενός προσπεράσματος.
Αυτή η ισχύς, όμως, δεν μπορεί να διατηρηθεί επ’ αόριστον. Ο ηλεκτροκινητήρας μπορεί για περιορισμένο χρονικό διάστημα να δεχθεί υψηλότερη ένταση ρεύματος και να προσφέρει τη μέγιστη απόδοσή του, μέχρι το σύστημα να αρχίσει να πλησιάζει τα θερμικά του όρια.
Εδώ βρίσκεται και η εξήγηση για τον πολύ μικρότερο αριθμό που μπορεί να αναγράφεται στην άδεια. Για την έγκριση τύπου χρησιμοποιείται η λεγόμενη «μέγιστη ισχύς 30 λεπτών», η οποία ορίζεται από τον κανονισμό UN/ECE R85. Πρόκειται για τη μέγιστη ωφέλιμη ισχύ που μπορεί να αποδίδει κατά μέσο όρο το ηλεκτρικό σύστημα κίνησης επί 30 λεπτά.
Με άλλα λόγια, ένα ηλεκτρικό μπορεί να είναι πραγματικά ικανό να αποδώσει 300 kW όταν ο οδηγός πατήσει τέρμα το γκάζι, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι μπορεί να διατηρήσει τα ίδια 300 kW επί μισή ώρα. Γι’ αυτό η τιμή που χρησιμοποιείται για την έγκριση τύπου μπορεί να είναι πολύ χαμηλότερη.
Ο βασικός λόγος είναι η θερμότητα. Όσο μεγαλύτερη ισχύ ζητά ο οδηγός τόσο περισσότερο αυξάνεται το ηλεκτρικό φορτίο και μαζί του οι θερμικές απώλειες στον κινητήρα, στον inverter και στην μπαταρία. Όταν κάποιο από αυτά τα μέρη πλησιάσει τη μέγιστη επιτρεπόμενη θερμοκρασία του, τα ηλεκτρονικά περιορίζουν το ρεύμα ώστε να προστατεύσουν το σύστημα. Μαζί με το ρεύμα μειώνονται η ροπή και η διαθέσιμη ισχύς.
Αυτός είναι και ο λόγος που δύο ηλεκτρικά αυτοκίνητα με παρόμοια ονομαστική μέγιστη ισχύ δεν έχουν απαραίτητα την ίδια δυνατότητα να την επαναλαμβάνουν για μεγάλο χρονικό διάστημα. Καθοριστικό ρόλο παίζουν η χωρητικότητα και η κατάσταση της μπαταρίας, ο inverter και κυρίως η θερμική διαχείριση ολόκληρου του συστήματος.
Η ψύξη έχει επομένως πολύ μεγαλύτερη σημασία από όσο ίσως δείχνουν τα απλά τεχνικά χαρακτηριστικά. Σε πιο προηγμένες εφαρμογές χρησιμοποιούνται συστήματα που απομακρύνουν τη θερμότητα κοντά στα τυλίγματα του στάτη, κυκλώματα λαδιού και ακόμη και ψύξη του ρότορα. Όσο αποτελεσματικότερα ελέγχεται η θερμοκρασία τόσο περισσότερο μπορεί να διατηρηθεί υψηλό επίπεδο απόδοσης.
Σημαντική είναι και η κατάσταση της μπαταρίας. Η μέγιστη ισχύς μπορεί να μην είναι διαθέσιμη όταν το επίπεδο φόρτισης είναι χαμηλό ή όταν η θερμοκρασία της μπαταρίας βρίσκεται έξω από το ιδανικό εύρος λειτουργίας. Το ίδιο αυτοκίνητο, επομένως, δεν είναι δεδομένο ότι θα μπορεί να προσφέρει κάθε στιγμή την απόδοση που αναγράφεται στο τεχνικό του φυλλάδιο.
Στην καθημερινή χρήση αυτό συνήθως έχει μικρή σημασία. Μια δυνατή επιτάχυνση ή ένα προσπέρασμα διαρκούν λίγα δευτερόλεπτα και εκεί αυτό που ενδιαφέρει είναι η μέγιστη ισχύς. Γι’ αυτό ένα ηλεκτρικό μπορεί να προσφέρει τις επιδόσεις που υπόσχεται ο κατασκευαστής, ακόμη και αν στην άδεια κυκλοφορίας του αναγράφεται ένας αισθητά μικρότερος αριθμός.
Η διαφορά γίνεται πιο ουσιαστική όταν το σύστημα κίνησης παραμένει για αρκετή ώρα υπό υψηλό φορτίο. Μια παρατεταμένη ανηφόρα με βαρύ τρέιλερ αποτελεί χαρακτηριστικό παράδειγμα, καθώς εκεί μεγαλύτερη σημασία έχει η ισχύς που μπορεί να διατηρήσει το αυτοκίνητο και όχι εκείνη που μπορεί να προσφέρει για μερικά δευτερόλεπτα.
Επομένως, τα 500 άλογα ενός ηλεκτρικού δεν είναι «θεωρητικά» ή πλασματικά. Είναι η μέγιστη ισχύς που μπορεί πράγματι να αποδώσει το σύστημα υπό τις κατάλληλες συνθήκες. Η μικρότερη τιμή στην άδεια κυκλοφορίας περιγράφει κάτι διαφορετικό: την ισχύ που μπορεί να διατηρήσει για πολύ μεγαλύτερο χρονικό διάστημα. Δύο αριθμοί για το ίδιο αυτοκίνητο, που απλώς απαντούν σε δύο διαφορετικές ερωτήσεις.
