Η Κίνα κυριαρχεί πλέον στην παραγωγή κυψελών μπαταριών για ηλεκτρικά αυτοκίνητα, αφήνοντας την Ευρώπη να αναζητά τρόπους για να μειώσει την εξάρτησή της από τους ασιατικούς προμηθευτές.
Η ηλεκτροκίνηση αποτελεί τη μεγαλύτερη τεχνολογική μετάβαση που έχει γνωρίσει η αυτοκινητοβιομηχανία τις τελευταίες δεκαετίες. Ωστόσο, πίσω από τις εντυπωσιακές επιδόσεις και τη συνεχή αύξηση της αυτονομίας των νέων ηλεκτρικών αυτοκινήτων κρύβεται μια πραγματικότητα που προκαλεί έντονο προβληματισμό στην Ευρώπη: η παραγωγή των κυψελών μπαταριών βρίσκεται σχεδόν αποκλειστικά στα χέρια της Κίνας.
Σήμερα, εταιρείες όπως οι CATL και BYD δεν κυριαρχούν μόνο στην κατασκευή μπαταριών, αλλά ελέγχουν και μεγάλο μέρος της εφοδιαστικής αλυσίδας, από τις πρώτες ύλες μέχρι την τελική παραγωγή. Σύμφωνα με στοιχεία του γερμανικού ινστιτούτου Fraunhofer ISI, η Ευρώπη αντιπροσωπεύει μόλις το 10% της παγκόσμιας παραγωγικής δυναμικότητας σε κυψέλες μπαταριών, ενώ η ζήτησή της αντιστοιχεί περίπου στο 25% της παγκόσμιας αγοράς. Η διαφορά αυτή αποτυπώνει ξεκάθαρα την εξάρτηση των Ευρωπαίων κατασκευαστών από ασιατικούς προμηθευτές.
Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί το νέο εργοστάσιο της CATL στο Debrecen της Ουγγαρίας. Παρότι η παραγωγή πραγματοποιείται επί ευρωπαϊκού εδάφους, ο έλεγχος της τεχνογνωσίας, της παραγωγικής διαδικασίας και του μεγαλύτερου μέρους της προστιθέμενης αξίας παραμένει στην κινεζική εταιρεία. Παράλληλα, οι καθυστερήσεις στις περιβαλλοντικές αδειοδοτήσεις ανέδειξαν πόσο ευάλωτες μπορούν να αποδειχθούν ακόμη και οι ευρωπαϊκές αλυσίδες παραγωγής.
Η Ευρώπη έχει αναγνωρίσει εδώ και χρόνια ότι χρειάζεται να αποκτήσει δική της βιομηχανία παραγωγής κυψελών, όμως αρκετές από τις μεγάλες επενδύσεις είτε καθυστέρησαν είτε δεν προχώρησαν ποτέ. Το χαρακτηριστικότερο παράδειγμα είναι η Northvolt, η οποία αντιμετώπισε σοβαρά οικονομικά προβλήματα, ενώ αντίστοιχες καθυστερήσεις σημειώθηκαν και στα σχέδια της ACC στη Γερμανία.
Οι ειδικοί του Fraunhofer ISI εκτιμούν ότι έως το 2030 θα υλοποιηθεί τελικά μόλις ένα μέρος των εξαγγελθεισών επενδύσεων. Αντί για τα περίπου 2 TWh παραγωγικής δυναμικότητας που είχαν ανακοινωθεί, θεωρούν πιθανότερο να λειτουργούν εγκαταστάσεις συνολικής δυναμικότητας έως 1,7 TWh.
Ένα ακόμη σημαντικό εμπόδιο είναι το κόστος παραγωγής. Οι υψηλές τιμές ενέργειας στην Ευρώπη, σε συνδυασμό με τις αυξημένες επενδυτικές δαπάνες, δυσκολεύουν τη δημιουργία ανταγωνιστικών εργοστασίων. Την ίδια στιγμή, η Κίνα εξακολουθεί να ενισχύει στρατηγικά τον κλάδο μέσω κρατικών κινήτρων και οικονομιών κλίμακας, διατηρώντας σημαντικό προβάδισμα.
Μία από τις λίγες ευρωπαϊκές αυτοκινητοβιομηχανίες που επενδύει συστηματικά στη δική της παραγωγή είναι η Volkswagen. Μέσω της θυγατρικής PowerCo εξελίσσει εργοστάσια στο Salzgitter της Γερμανίας και στη Valencia της Ισπανίας, με στόχο έως και το 50% των αναγκών της σε κυψέλες να καλύπτεται από δική της παραγωγή. Η στρατηγική αυτή αναμένεται να περιορίσει την εξάρτηση από εξωτερικούς προμηθευτές, αν και το κόστος παραγωγής παραμένει υψηλότερο σε σχέση με την Ασία.
Το ζήτημα, ωστόσο, δεν αφορά μόνο την αυτοκινητοβιομηχανία. Οι μπαταρίες θεωρούνται πλέον τεχνολογία στρατηγικής σημασίας για την ευρωπαϊκή οικονομία και την ενεργειακή μετάβαση. Για τον λόγο αυτό, αρκετοί αναλυτές ζητούν μια πιο συντονισμένη βιομηχανική πολιτική σε επίπεδο Ευρωπαϊκής Ένωσης, με μεγαλύτερη χρηματοδότηση και κοινό σχεδιασμό για την ενίσχυση της παραγωγής.
Παρά τις δυσκολίες, υπάρχουν και αισιόδοξες ενδείξεις. Νέα έργα από εταιρείες όπως οι ACC και Rimac συνεχίζουν να εξελίσσονται, ενώ τεχνολογίες όπως οι μπαταρίες στερεού ηλεκτρολύτη και οι αρχιτεκτονικές Cell-to-Pack ενδέχεται να προσφέρουν στην Ευρώπη την ευκαιρία να μειώσει το τεχνολογικό χάσμα τα επόμενα χρόνια.
Το ερώτημα, όμως, παραμένει ανοιχτό. Αν η Ευρώπη δεν επιταχύνει τις επενδύσεις και δεν αποκτήσει μια ενιαία στρατηγική για την παραγωγή μπαταριών, η εξάρτηση από την Κίνα δύσκολα θα περιοριστεί, επηρεάζοντας όχι μόνο το μέλλον της ηλεκτροκίνησης αλλά συνολικά την ανταγωνιστικότητα της ευρωπαϊκής αυτοκινητοβιομηχανίας.
