Τα κιτ επισκευής γίνονται ολοένα και πιο συνηθισμένα στον βασικό εξοπλισμό νέων αυτοκινήτων και -υπό ορισμένες προϋποθέσεις- μπορούν να επιτρέψουν την ασφαλή συνέχιση της διαδρομής μέχρι το κοντινότερο συνεργείο. Ωστόσο, συνοδεύονται από περιορισμούς στη χρήση, ημερομηνία λήξης και πιθανά επιπλέον κόστη που πολλοί οδηγοί δεν γνωρίζουν.
Τα κιτ επισκευής ελαστικών (ή «πανάκια») έχουν αντικαταστήσει σε πολλά σύγχρονα αυτοκίνητα τις παραδοσιακές ρεζέρβες. Έτσι, τα περισσότερα νέα αυτοκίνητα δεν διαθέτουν κανονική ρεζέρβα ή «ρεζέρβα ανάγκης», αλλά ένα κιτ επισκευής που περιλαμβάνει υγρό στεγανοποίησης και συμπιεστή για το φούσκωμα του ελαστικού.
Το κιτ καταλαμβάνει μικρότερο χώρο, ζυγίζει λιγότερο και συνεπώς δεν επιβαρύνει την κατανάλωση καυσίμου. Παρ’ όλα αυτά, προσφέρει μόνο προσωρινή χρήση. Αν το πρόβλημα είναι περιορισμένο, μπορεί κανείς να συνεχίσει να οδηγεί προσεκτικά μέχρι το πλησιέστερο συνεργείο.
Σε σύγκριση με τα απλά σπρέι επισκευής, τα πλήρη κιτ με συμπιεστή θεωρούνται πιο αποτελεσματικά, αλλά είναι ακριβότερα, με τιμές μεταξύ 40 και 50 ευρώ. Επιπλέον, το υγρό στεγανοποίησης λειτουργεί μόνο σε μικρές διαρροές στην επιφάνεια κύλισης και για τρύπες διαμέτρου έως 4-5 χιλιοστά. Απαιτούν περισσότερη προσπάθεια κατά τη χρήση, είναι συχνά κατάλληλα μόνο για ζάντες έως 16 ιντσών και η πίεση συνήθως δεν ξεπερνά το 1,5 bar.
Ζημιές στο πλάι, σκισίματα, χαλαρές βαλβίδες ή αποκολλήσεις του πέλματος δεν καλύπτονται και δεν επισκευάζονται. Σε τέτοιες περιπτώσεις, απαιτείται αντικατάσταση ή οδική βοήθεια. Επιπλέον, μπορεί να βλάψουν τα ενσωματωμένα αισθητήρια συστήματα ελέγχου πίεσης.
Συμπερασματικά, τα σπρέι επισκευής είναι πιο οικονομικά και διαθέσιμα σε πρατήρια και καταστήματα με είδη αυτοκινήτου. Δεν απαιτούν εξωτερικό συμπιεστή, καθώς περιέχουν υγρό και αέρα υπό πίεση. Ωστόσο, έχουν μειονεκτήματα και δεν είναι τόσο αποτελεσματικά:
Σύμφωνα με δοκιμή του ελβετικού Touring Club (TCS) το 2024, κανένα από τα προϊόντα -είτε σπρέι είτε πλήρη κιτ με συμπιεστή- δεν κατάφερε να καλύψει πλήρως τις απαιτήσεις για πλήρη αποκατάσταση μιας απλής ζημιάς. Ειδικά τα σπρέι δεν διαθέτουν καν μανόμετρο για την ακριβή μέτρηση της πίεσης. Όλα τα προϊόντα αφήνουν υπολείμματα και απαιτούν καθαρισμό τόσο στα χέρια όσο και στις ζάντες.
Σημαντικό στοιχείο είναι και η διάρκεια ζωής: όπως τα φαρμακεία πρώτων βοηθειών, τα κιτ επισκευής έχουν ημερομηνία λήξης. Η αντικατάστασή τους από γνήσιο κιτ του κατασκευαστή μπορεί να είναι ακριβή, ειδικά αν γίνει στο πλαίσιο προγραμματισμένης συντήρησης.
Επιπλέον, η χρήση στεγανωτικού υγρού μπορεί να αυξήσει το κόστος τοποθέτησης νέου ελαστικού, καθώς αρκετά συνεργεία χρεώνουν για τον καθαρισμό της ζάντας ή αρνούνται να προχωρήσουν στην αντικατάσταση. Αν χρησιμοποιηθεί τέτοιο υλικό, ακόμη και οι επαγγελματίες δεν επιτρέπεται πλέον να επισκευάσουν το ελαστικό – επιβάλλεται η αντικατάστασή του.
Η σωστή διαδικασία επισκευής περιλαμβάνει: τον εντοπισμό της διαρροής (χωρίς να αφαιρεθεί το αντικείμενο -π.χ. βίδα- που προκάλεσε το πρόβλημα), το ξεβίδωμα του καπακιού της βαλβίδας, την πλήρωση με το υγρό στεγανοποίησης του κιτ και την επίτευξη της ενδεδειγμένης πίεσης με τη βοήθεια του κομπρεσέρ.
Η μέγιστη ταχύτητα που πρέπει να τηρείται μετά την επιδιόρθωση είναι 80 χλμ./ώρα, ενώ η οδήγηση δεν πρέπει να ξεπερνά μερικά χιλιόμετρα – μόνο όσο χρειάζεται για να φτάσει κανείς στο επόμενο συνεργείο.
Εναλλακτικά, υπάρχουν τα λεγόμενα «ελαστικά run-flat», δηλαδή ειδικά ελαστικά που επιτρέπουν περιορισμένη οδήγηση ακόμη και χωρίς αέρα. Ωστόσο, και αυτά απαιτούν περιορισμό ταχύτητας στα 80 χλμ./ώρα και απόσταση έως 80 χιλιόμετρα, ενώ πάντα πρέπει να τηρούνται οι οδηγίες του κατασκευαστή. Αφήστε δε που τις περισσότερες φορές το τραυματισμένο ελαστικό είναι άχρηστο μιας και έχουν καταπονηθεί τα πλαίνά του.
Τα κιτ επισκευής προσφέρουν μια βολική και ελαφριά λύση ανάγκης, αλλά δεν υποκαθιστούν την κανονική συντήρηση ή την επαγγελματική επισκευή. Οι οδηγοί θα πρέπει να γνωρίζουν τις δυνατότητες και τους περιορισμούς τους, ώστε να αποφύγουν επιπλοκές όταν βρεθούν σε μια δύσκολη στιγμή στον δρόμο. Στην τελική, δεν υπάρχει κάτι καλύτερο και πιο αποτελεσματικό από την κλασική ρεζέρβα.
