Το 2008 η βενζίνη είχε 1,27 ευρώ με το πετρέλαιο στα 144 δολάρια – Τι άλλαξε;

Η σύγκριση με το καλοκαίρι του 2008 είναι αποκαλυπτική: παρά το γεγονός ότι το πετρέλαιο τότε ήταν ακριβότερο από σήμερα, η αμόλυβδη στην Ελλάδα κόστιζε σχεδόν ένα ευρώ λιγότερο το λίτρο.

Υπάρχει ένα ερώτημα που επιστρέφει κάθε φορά που ανεβαίνουν οι τιμές των καυσίμων. Πώς γίνεται το πετρέλαιο να έχει βρεθεί και στο παρελθόν σε πολύ υψηλότερα επίπεδα, αλλά η βενζίνη στην Ελλάδα να ήταν αισθητά φθηνότερη;

Για να βρούμε την απάντηση, αξίζει να γυρίσουμε στον Ιούλιο του 2008. Ήταν η εποχή που το Brent κατέγραφε το ένα ρεκόρ μετά το άλλο και η τιμή του είχε ξεπεράσει τα 140 δολάρια το βαρέλι. Κι όμως, ο Έλληνας οδηγός πήγαινε τότε στο πρατήριο και γέμιζε με τιμές που σήμερα μοιάζουν σχεδόν μακρινές.

Στις 11 Ιουλίου 2008, η μέση πανελλαδική τιμή της αμόλυβδης ήταν 1,271 ευρώ το λίτρο, σύμφωνα με τις τότε τιμοληψίες του υπουργείου Ανάπτυξης σε περίπου 2.300 πρατήρια. Μία εβδομάδα νωρίτερα βρισκόταν στα 1,270 ευρώ. Την ίδια περίοδο το αργό πετρέλαιο βρισκόταν στα ιστορικά υψηλά του. Και αυτό είναι το σημείο που κάνει τη σύγκριση με το σήμερα τόσο ενδιαφέρουσα.

Στις 22 Σεπτεμβρίου 2026, τα συμβόλαια Brent κινούνται λίγο πάνω από τα 100 δολάρια το βαρέλι, με το συμβόλαιο Νοεμβρίου στα 101,48 δολάρια νωρίς το πρωί. Μόλις μία εβδομάδα νωρίτερα, πάντως, η αναστάτωση στην προσφορά είχε οδηγήσει ορισμένα φυσικά φορτία πετρελαίου στην Ευρώπη πάνω από τα 130 δολάρια, με το North Sea Forties να φτάνει τα 136,75 δολάρια το βαρέλι.

Χρειάζεται εδώ μια διευκρίνιση. Τα 130 και πλέον δολάρια που είδαμε μέσα στον Σεπτέμβριο δεν ήταν η τιμή των συμβολαίων Brent, αλλά η τιμή άμεσα διαθέσιμων φυσικών φορτίων πετρελαίου. Το Brent έφτασε κοντά στα 110 δολάρια. Επομένως, αν θέλουμε να είμαστε ακριβείς, σήμερα το βασικό διεθνές benchmark παραμένει χαμηλότερα από τα επίπεδα του Ιουλίου του 2008.

Κι όμως, στην ελληνική αντλία συμβαίνει το ακριβώς αντίθετο. Τα τελευταία διαθέσιμα στοιχεία της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για τα μέσα Σεπτεμβρίου δείχνουν μέση τιμή της αμόλυβδης 95 οκτανίων στην Ελλάδα περίπου στα 2,16 ευρώ το λίτρο. Άρα έχουμε ένα αρκετά εντυπωσιακό παράδοξο. Το καλοκαίρι του 2008, με το πετρέλαιο πάνω από τα 140 δολάρια, η βενζίνη κόστιζε περίπου 1,27 ευρώ. Σήμερα, με το Brent περίπου στα 100-110 δολάρια, η αμόλυβδη βρίσκεται πάνω από τα 2,15 ευρώ.

Η πρώτη μεγάλη διαφορά βρίσκεται στη φορολογία. Το 2008 ο Ειδικός Φόρος Κατανάλωσης στην αμόλυβδη μέχρι 96,5 οκτάνια ήταν 350 ευρώ ανά 1.000 λίτρα. Με απλά λόγια, 0,35 ευρώ για κάθε λίτρο βενζίνης. Σήμερα ο αντίστοιχος ΕΦΚ είναι 700 ευρώ ανά 1.000 λίτρα, δηλαδή 0,70 ευρώ το λίτρο. Μέσα σε αυτά τα 18 χρόνια, λοιπόν, ο συγκεκριμένος φόρος έχει διπλασιαστεί.

Υπάρχει και ο ΦΠΑ. Το 2008 ο κανονικός συντελεστής ήταν 19%, ενώ σήμερα είναι 24%. Το σημαντικό εδώ είναι ότι ο ΦΠΑ δεν επιβάλλεται απλώς πάνω στην καθαρή αξία της βενζίνης. Στη φορολογητέα βάση περιλαμβάνεται και ο ΕΦΚ. Με άλλα λόγια, πάνω στον ειδικό φόρο υπολογίζεται στη συνέχεια και ΦΠΑ.

Ας το κάνουμε πιο απλό με ένα παράδειγμα. Σε βενζίνη που πωλείται σήμερα προς 2,16 ευρώ το λίτρο, περίπου 0,42 ευρώ είναι ΦΠΑ. Προσθέτοντας τα 0,70 ευρώ του ΕΦΚ, φτάνουμε ήδη περίπου στα 1,12 ευρώ ανά λίτρο μόνο από αυτούς τους δύο βασικούς φόρους.

Το 2008 τα πράγματα ήταν πολύ διαφορετικά. Με τιμή βενζίνης 1,271 ευρώ, ο ΦΠΑ που περιλαμβανόταν στην τιμή ήταν περίπου 0,20 ευρώ και ο ΕΦΚ 0,35 ευρώ. Συνολικά δηλαδή περίπου 0,55 ευρώ. Με μια απλή σύγκριση, η επιβάρυνση μόνο από ΕΦΚ και ΦΠΑ είναι σήμερα περίπου 0,57 ευρώ μεγαλύτερη ανά λίτρο. Και ξαφνικά ένα σημαντικό μέρος της διαφοράς μεταξύ του 1,27 και των 2,16 ευρώ αρχίζει να εξηγείται.

Δεν είναι όμως μόνο οι φόροι. Υπάρχει και ένας δεύτερος παράγοντας, λιγότερο ορατός στον οδηγό που κοιτάζει την πινακίδα του πρατηρίου: η ισοτιμία ευρώ-δολαρίου. Το πετρέλαιο αγοράζεται διεθνώς σε δολάρια και το καλοκαίρι του 2008 το ευρώ ήταν εξαιρετικά ισχυρό, φτάνοντας περίπου στο 1,60 έναντι του δολαρίου. Αυτό σήμαινε ότι ένα βαρέλι των 140 δολαρίων αντιστοιχούσε σε περίπου 88 ευρώ.

Σήμερα η εικόνα είναι διαφορετική. Με το ευρώ αισθητά χαμηλότερα απέναντι στο δολάριο, κάθε βαρέλι κοστίζει περισσότερα ευρώ απ’ όσα θα κόστιζε με την ισοτιμία του 2008. Άρα ακόμη και αν η τιμή του πετρελαίου σε δολάρια είναι χαμηλότερη, ένα σημαντικό μέρος αυτού του πλεονεκτήματος χάνεται κατά τη μετατροπή σε ευρώ.

Η σύγκριση γίνεται ακόμη πιο κατανοητή αν πάμε στο πρατήριο και υπολογίσουμε ένα γέμισμα 50 λίτρων. Το 2008, με μέση τιμή 1,271 ευρώ, ο λογαριασμός ήταν 63,55 ευρώ. Σήμερα, με 2,16 ευρώ το λίτρο, το ίδιο γέμισμα κοστίζει 108 ευρώ. Δηλαδή 44,45 ευρώ περισσότερα κάθε φορά που γεμίζει ένα ρεζερβουάρ 50 λίτρων.

Φυσικά, η τελική τιμή στην αντλία δεν καθορίζεται μόνο από το αργό πετρέλαιο. Υπάρχουν οι διεθνείς τιμές των έτοιμων προϊόντων, το κόστος διύλισης και μεταφοράς, τα αποθέματα, τα περιθώρια εμπορίας και πρατηρίων, καθώς και οι συνθήκες προσφοράς και ζήτησης. Αυτή την περίοδο, μάλιστα, η αγορά παρουσιάζει μεγάλες αποκλίσεις ανάμεσα στα συμβόλαια Brent και στις τιμές άμεσα διαθέσιμων φορτίων, λόγω των προβλημάτων στην τροφοδοσία από τη Μέση Ανατολή.

Αυτό όμως δεν αλλάζει το βασικό συμπέρασμα της σύγκρισης. Η τιμή του βαρελιού από μόνη της δεν μας λέει πόσο ακριβά ή φθηνά θα γεμίσουμε το αυτοκίνητο. Το 2008 είχαμε ακριβότερο πετρέλαιο, αλλά πολύ χαμηλότερη φορολογία στα καύσιμα και ένα πολύ ισχυρότερο ευρώ. Σήμερα έχουμε χαμηλότερη τιμή Brent, αλλά διπλάσιο ΕΦΚ, υψηλότερο ΦΠΑ και δυσμενέστερη ισοτιμία.

Γι’ αυτό και το 1,27 ευρώ της αμόλυβδης του 2008 έχει μετατραπεί σε πάνω από 2,15 ευρώ σήμερα. Δεν άλλαξε μόνο το πετρέλαιο. Άλλαξε ολόκληρος ο λογαριασμός που καταλήγει στην αντλία.