Πολλοί οδηγοί έχουν παρατηρήσει ότι το αυτόματο κιβώτιο κατεβάζει μόνο του ταχύτητες όταν το αυτοκίνητο κινείται σε κατηφόρα. Γιατί συμβαίνει αυτό και πώς βοηθά στην ασφάλεια και στον καλύτερο έλεγχο του αυτοκινήτου;
Όσοι έχουν περάσει από ένα χειροκίνητο σε ένα σύγχρονο αυτόματο κιβώτιο ίσως έχουν παρατηρήσει κάτι περίεργο. Κατεβαίνοντας μια μεγάλη κατηφόρα, αφήνουν το γκάζι και περιμένουν το αυτοκίνητο να συνεχίσει να κυλά. Αντί γι’ αυτό, το κιβώτιο κατεβάζει μία ή περισσότερες σχέσεις, οι στροφές του κινητήρα ανεβαίνουν και το αυτοκίνητο αρχίζει να κόβει ταχύτητα, χωρίς ο οδηγός να πατά το φρένο.
Αν σας έχει συμβεί, δεν υπάρχει λόγος ανησυχίας. Στα περισσότερα σύγχρονα αυτόματα κιβώτια πρόκειται για μια απολύτως φυσιολογική λειτουργία, που βοηθά στον έλεγχο της ταχύτητας και περιορίζει την καταπόνηση των φρένων.
Στα παλαιότερα αυτόματα αυτοκίνητα, ο οδηγός έπρεπε συχνά να επιλέξει μόνος του μια χαμηλότερη σχέση για να συγκρατήσει την ταχύτητα σε μια μεγάλη κατηφόρα. Σήμερα, πολλά κιβώτια με μετατροπέα ροπής ή διπλό συμπλέκτη μπορούν να το κάνουν αυτόματα, χάρη στα ηλεκτρονικά συστήματα που παρακολουθούν συνεχώς τις συνθήκες οδήγησης.
Πώς καταλαβαίνει όμως το κιβώτιο ότι το αυτοκίνητο βρίσκεται σε κατηφόρα; Η ηλεκτρονική μονάδα ελέγχου λαμβάνει πληροφορίες για την ταχύτητα, τη θέση του γκαζιού, τη χρήση των φρένων και, ανάλογα με το μοντέλο, από αισθητήρες που παρακολουθούν την κίνηση του αυτοκινήτου. Έτσι, μπορεί να αναγνωρίσει πότε ο οδηγός θέλει να περιορίσει την ταχύτητα και να επιλέξει μια χαμηλότερη σχέση.
Σε ορισμένα αυτοκίνητα, μάλιστα, αρκεί ένα σύντομο πάτημα του φρένου για να ενεργοποιηθεί αυτή η λειτουργία. Το κιβώτιο κατεβάζει σχέση, οι στροφές του κινητήρα αυξάνονται και το αυτοκίνητο επιβραδύνει πιο έντονα. Υπάρχουν ακόμη και συστήματα που αξιοποιούν δεδομένα από την πλοήγηση, ώστε να προσαρμόζουν τη λειτουργία του κιβωτίου στη διαδρομή.
Στην ουσία, αυτό που κάνει το αυτόματο κιβώτιο είναι να χρησιμοποιεί το γνωστό φρένο κινητήρα. Πρόκειται για την ίδια λειτουργία που αξιοποιούν εδώ και δεκαετίες οι οδηγοί αυτοκινήτων με χειροκίνητο κιβώτιο, όταν κατεβάζουν μια σχέση για να συγκρατήσουν την ταχύτητα σε μια κατηφόρα.
Όταν αφήνουμε το γκάζι και υπάρχει επιλεγμένη σχέση, οι τροχοί συνεχίζουν να περιστρέφουν τον κινητήρα. Εκείνος παρουσιάζει μια φυσική αντίσταση, η οποία βοηθά στην επιβράδυνση. Όσο χαμηλότερη είναι η σχέση, τόσο περισσότερο ανεβαίνουν συνήθως οι στροφές και τόσο πιο έντονο γίνεται το φρένο κινητήρα.
Το μεγάλο πλεονέκτημα φαίνεται στις μεγάλες κατηφόρες, όπου η συνεχής χρήση των φρένων μπορεί να προκαλέσει υπερθέρμανση. Όταν ο οδηγός κρατά πατημένο το πεντάλ για αρκετή ώρα, οι δίσκοι και τα τακάκια ζεσταίνονται υπερβολικά και, σε ορισμένες περιπτώσεις, η αποτελεσματικότητα του φρεναρίσματος μειώνεται.
Το φαινόμενο αυτό ονομάζεται fading και μπορεί να γίνει ιδιαίτερα επικίνδυνο, καθώς τα φρένα δεν αποδίδουν όπως θα έπρεπε. Σε πιο ακραίες περιπτώσεις, η υπερβολική θερμότητα μπορεί να επηρεάσει ακόμη και το υγρό των φρένων, κάνοντας το πεντάλ να αποκτήσει μια πιο μαλακή, σπογγώδη αίσθηση.
Εδώ ακριβώς βοηθά το φρένο κινητήρα. Αναλαμβάνει μέρος της επιβράδυνσης, ώστε ο οδηγός να μη χρειάζεται να χρησιμοποιεί συνεχώς τα κανονικά φρένα. Φυσικά, δεν τα αντικαθιστά, αλλά μειώνει την καταπόνησή τους και βοηθά να διατηρείται η ταχύτητα υπό έλεγχο.
Και τι γίνεται με τις στροφές του κινητήρα που ξαφνικά ανεβαίνουν; Είναι φυσιολογικό να ακούγεται περισσότερο ο κινητήρας όταν το κιβώτιο κατεβάζει σχέση. Τα σύγχρονα αυτόματα κιβώτια διαθέτουν ηλεκτρονικές προστασίες που δεν επιτρέπουν αλλαγές οι οποίες θα μπορούσαν να ανεβάσουν τις στροφές πέρα από τα επιτρεπόμενα όρια.
Βέβαια, δεν συμπεριφέρονται όλα τα αυτόματα κιβώτια με τον ίδιο τρόπο. Ορισμένα δίνουν προτεραιότητα στην ελεύθερη κύλιση για να περιορίσουν την κατανάλωση καυσίμου, ενώ άλλα χρησιμοποιούν πιο συχνά το φρένο κινητήρα. Στα υβριδικά και ηλεκτρικά αυτοκίνητα υπάρχει και η ανάκτηση ενέργειας, όπου ο ηλεκτροκινητήρας επιβραδύνει το αυτοκίνητο και ταυτόχρονα φορτίζει την μπαταρία.
Σε κάθε περίπτωση, όταν κατεβαίνουμε μια μεγάλη κατηφόρα, καλό είναι να μην αφήνουμε τα πάντα στο αυτόματο κιβώτιο. Αν υπάρχει δυνατότητα χειροκίνητης επιλογής σχέσεων, μπορούμε να επιλέξουμε μια χαμηλότερη σχέση, πάντα σύμφωνα με τις οδηγίες του κατασκευαστή, ώστε να περιορίσουμε τη συνεχή χρήση των φρένων.
Την επόμενη φορά, λοιπόν, που θα ακούσετε τον κινητήρα να ανεβάζει στροφές και θα νιώσετε το αυτοκίνητο να κόβει ταχύτητα σε μια κατηφόρα, μην ανησυχήσετε, εφόσον η λειτουργία είναι ομαλή. Το αυτόματο κιβώτιο απλώς κάνει αυτό που παλαιότερα θα κάνατε εσείς με τον επιλογέα ταχυτήτων, βοηθώντας να έχετε καλύτερο έλεγχο και να καταπονούνται λιγότερο τα φρένα.
