Η Ιταλία προωθεί ελάχιστο όριο ταχύτητας 100 χλμ./ώρα στην αριστερή λωρίδα συγκεκριμένων αυτοκινητοδρόμων, με πρόστιμα έως 160 ευρώ. Τι ισχύει στην Ελλάδα και κατά πόσο θα είχε νόημα ένα αντίστοιχο μέτρο;
Μια ενδιαφέρουσα αλλαγή στον Κώδικα Οδικής Κυκλοφορίας ετοιμάζει η Ιταλία, βάζοντας στο στόχαστρο μια από τις πιο ενοχλητικές συνήθειες στους αυτοκινητοδρόμους: την παρατεταμένη κίνηση στην αριστερή λωρίδα με χαμηλή ταχύτητα, η οποία συχνά προκαλεί καθυστερήσεις και εμποδίζει την ομαλή ροή της κυκλοφορίας.
Σύμφωνα με το σχέδιο νόμου που βρίσκεται υπό εξέταση, οι οδηγοί που κινούνται στην αριστερή λωρίδα με ταχύτητα μικρότερη από 100 χλμ./ώρα θα μπορούν να τιμωρούνται με πρόστιμο από 40 έως 160 ευρώ. Πρόκειται για μια ρύθμιση που αποσκοπεί στον περιορισμό της αδικαιολόγητα αργής οδήγησης σε μια λωρίδα που χρησιμοποιείται κυρίως για προσπεράσεις.
Το σχετικό νομοσχέδιο έλαβε προκαταρκτική έγκριση από το ιταλικό Υπουργικό Συμβούλιο στις 13 Οκτωβρίου 2026 και στη συνέχεια κατατέθηκε στο Κοινοβούλιο. Επομένως, η νέα διάταξη δεν έχει ακόμη τεθεί σε ισχύ, ενώ δεν αποκλείεται να υπάρξουν τροποποιήσεις πριν από την οριστική ψήφισή της.
Υπάρχει, πάντως, μια σημαντική λεπτομέρεια. Το ελάχιστο όριο των 100 χλμ./ώρα δεν σχεδιάζεται να εφαρμοστεί σε όλους τους αυτοκινητοδρόμους της χώρας. Η πρόταση αφορά συγκεκριμένα τμήματα με τουλάχιστον τρεις λωρίδες κυκλοφορίας ανά κατεύθυνση, όπου επιτρέπεται η κίνηση σε παράλληλες σειρές αυτοκινήτων.
Σε αυτές τις περιπτώσεις, η υποχρέωση θα ισχύει αποκλειστικά για την αριστερή λωρίδα, εκείνη που βρίσκεται δίπλα στο διαχωριστικό στηθαίο. Οι υπόλοιπες λωρίδες δεν θα υπόκεινται στο συγκεκριμένο ελάχιστο όριο ταχύτητας.
Φυσικά, ο νέος κανόνας δεν θα εφαρμόζεται ανεξάρτητα από τις συνθήκες. Το νομοσχέδιο προβλέπει εξαιρέσεις όταν η κυκλοφορία, η οδική σήμανση ή οι καιρικές συνθήκες επιβάλλουν χαμηλότερη ταχύτητα. Για παράδειγμα, σε περίπτωση έντονης βροχόπτωσης, πυκνής ομίχλης, ατυχήματος ή έργων στον δρόμο, οι οδηγοί θα μπορούν να κινούνται με λιγότερα από 100 χλμ./ώρα χωρίς να παραβιάζουν τη συγκεκριμένη διάταξη.
Αξίζει να σημειωθεί ότι η ιταλική νομοθεσία προβλέπει ήδη την υποχρέωση των οδηγών να χρησιμοποιούν την πιο δεξιά διαθέσιμη λωρίδα, ενώ απαγορεύει την αδικαιολόγητα αργή οδήγηση όταν αυτή παρεμποδίζει την κυκλοφορία ή δημιουργεί κινδύνους. Η νέα πρόταση έρχεται ουσιαστικά να προσθέσει ένα συγκεκριμένο αριθμητικό όριο σε αυτή την υποχρέωση.
Στην Ελλάδα, ο Κώδικας Οδικής Κυκλοφορίας προβλέπει επίσης ότι στους αυτοκινητοδρόμους οι οδηγοί πρέπει κατά κανόνα να χρησιμοποιούν τη δεξιά λωρίδα, αφήνοντας την αριστερή για τις προσπεράσεις. Επομένως, η παρατεταμένη κίνηση στην αριστερή λωρίδα, όταν η δεξιά είναι ελεύθερη, δεν αποτελεί απλώς κακή οδηγική συνήθεια, αλλά μπορεί να συνιστά παράβαση του ΚΟΚ.
Μάλιστα, ο νέος ΚΟΚ (Ν. 5209/2025) είναι σαφής ως προς τη σωστή θέση των αυτοκινήτων στον δρόμο και τους κανόνες προσπέρασης. Οι οδηγοί οφείλουν κατά κανόνα να κινούνται κοντά στο δεξί άκρο του οδοστρώματος και να επιστρέφουν δεξιά μετά την ολοκλήρωση μιας προσπέρασης, με τις εξαιρέσεις που προβλέπει η νομοθεσία.
Ωστόσο, στην Ελλάδα δεν υπάρχει γενικό ελάχιστο όριο ταχύτητας 100 χλμ./ώρα για την αριστερή λωρίδα. Η υποχρέωση σωστής χρήσης των λωρίδων ισχύει ανεξάρτητα από την ταχύτητα με την οποία κινείται το αυτοκίνητο.
Θα είχε, όμως, νόημα να εφαρμοστεί κάτι αντίστοιχο και στη χώρα μας; Σε αυτοκινητοδρόμους με τρεις λωρίδες ανά κατεύθυνση, όπως σε τμήματα της Αττικής Οδού ή της Εθνικής Οδού Αθηνών-Λαμίας, ένα τέτοιο μέτρο θα μπορούσε να περιορίσει την αδικαιολόγητα αργή κίνηση στην αριστερή λωρίδα. Από την άλλη, η εφαρμογή του θα απαιτούσε σαφείς εξαιρέσεις για τις περιπτώσεις αυξημένης κυκλοφορίας, κακοκαιρίας ή περιορισμένης ορατότητας.
Υπάρχει, άλλωστε, και μια ουσιαστική διαφορά ανάμεσα στη χαμηλή ταχύτητα και στη λανθασμένη χρήση της αριστερής λωρίδας. Ένας οδηγός που κινείται με 110 χλμ./ώρα στην αριστερή λωρίδα, ενώ η δεξιά είναι ελεύθερη, μπορεί να εμποδίζει την κυκλοφορία εξίσου με κάποιον που κινείται με 90 χλμ./ώρα. Το πρόβλημα, επομένως, δεν είναι απαραίτητα η ταχύτητα, αλλά η αδικαιολόγητη παραμονή σε μια λωρίδα που δεν προορίζεται για συνεχή χρήση.
Για την ελληνική πραγματικότητα, ίσως θα είχε μεγαλύτερη σημασία η συστηματική εφαρμογή των κανόνων που ήδη υπάρχουν, με περισσότερους ελέγχους και καλύτερη ενημέρωση των οδηγών. Εξάλλου, η αριστερή λωρίδα δεν αποτελεί προνόμιο όσων κινούνται γρήγορα, ούτε η τήρηση του ανώτατου ορίου ταχύτητας δίνει το δικαίωμα σε κάποιον να παραμένει συνεχώς σε αυτήν.
Η ιταλική πρωτοβουλία ανοίγει μια συζήτηση που αφορά άμεσα και τους ελληνικούς δρόμους. Το ζητούμενο είναι η σωστή χρήση των λωρίδων και η αποφυγή άσκοπων εμποδίων στην κυκλοφορία. Και σε αυτό το σημείο, ο ελληνικός ΚΟΚ διαθέτει ήδη κανόνες που θα μπορούσαν να κάνουν τη διαφορά, αρκεί να εφαρμόζονται.
