Η μετάβαση στην ηλεκτροκίνηση και το προγραμματισμένο τέλος των νέων αυτοκινήτων με κινητήρες εσωτερικής καύσης από το 2035 ενδέχεται να έχει σημαντικές επιπτώσεις στην ευρωπαϊκή αυτοκινητοβιομηχανία. Νέα μελέτη εκτιμά ότι έως το 2040 θα μπορούσαν να χαθούν έως και 726.000 θέσεις εργασίας, με τη Γερμανία να εμφανίζεται ως η χώρα που επηρεάζεται περισσότερο.
Η ευρωπαϊκή αυτοκινητοβιομηχανία βρίσκεται μπροστά στη μεγαλύτερη αλλαγή της ιστορίας της. Το τέλος των νέων αυτοκινήτων με κινητήρες εσωτερικής καύσης από το 2035 εξακολουθεί να αποτελεί ένα από τα πιο αμφιλεγόμενα ζητήματα για την ευρωπαϊκή αυτοκινητοβιομηχανία. Η μετάβαση προς την ηλεκτροκίνηση θεωρείται απαραίτητη για την επίτευξη των περιβαλλοντικών στόχων της Ευρωπαϊκής Ένωσης, ωστόσο αρκετοί εκπρόσωποι του κλάδου εκφράζουν ανησυχίες για τις επιπτώσεις που μπορεί να έχει στην παραγωγή και την απασχόληση.
Σύμφωνα με το γερμανικό Auto Motor und Sport, το οποίο παρουσιάζει τα αποτελέσματα νέας μελέτης του Fraunhofer Institute for Industrial Engineering (IAO), η εφαρμογή των ευρωπαϊκών κανονισμών για τις εκπομπές CO₂ και η σταδιακή κατάργηση των νέων αυτοκινήτων με κινητήρες εσωτερικής καύσης θα μπορούσαν να οδηγήσουν σε σημαντικές απώλειες βιομηχανικής αξίας και έως 726.000 θέσεις εργασίας στην Ευρώπη μέχρι το 2040.
Η μελέτη πραγματοποιήθηκε για λογαριασμό των εργοδοτικών οργανώσεων Gesamtmetall, Südwestmetall και ενώσεων της βαυαρικής βιομηχανίας, ενώ στους συνεργάτες του έργου συμμετέχουν εταιρείες όπως οι BMW, Mercedes-Benz, Bosch, Mahle, Schaeffler και ZF.
Οι ερευνητές εξέτασαν τέσσερα διαφορετικά σενάρια για την εξέλιξη της ευρωπαϊκής αγοράς έως το 2040, εστιάζοντας αποκλειστικά στην παραγωγή συστημάτων κίνησης, δηλαδή κινητήρων, κιβωτίων ταχυτήτων, ηλεκτροκινητήρων και των επιμέρους εξαρτημάτων τους.
Τα τέσσερα σενάρια της μελέτης
| Σενάριο | Τι προβλέπει | Εκτιμώμενη απώλεια βιομηχανικής αξίας έως το 2040 |
|---|---|---|
| Ισχύουσα νομοθεσία της ΕΕ | Τέλος των νέων κινητήρων εσωτερικής καύσης από το 2035 | -95 δισ. ευρώ |
| Πρόταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής | Περιορισμένες εξαιρέσεις και μικρές προσαρμογές | -95 δισ. ευρώ |
| Τεχνολογικά ουδέτερη προσέγγιση | Διατήρηση κινητήρων εσωτερικής καύσης και plug-in hybrid στην αγορά | -90 δισ. ευρώ |
| Προσαρμογή στις παγκόσμιες αγορές | Μεγαλύτερη παρουσία κινητήρων εσωτερικής καύσης μετά το 2035 | -60 δισ. ευρώ |
Ένα από τα πιο ενδιαφέροντα συμπεράσματα της μελέτης είναι ότι οι περιορισμένες αλλαγές που εξετάζει η Ευρωπαϊκή Επιτροπή δεν διαφοροποιούν ουσιαστικά τις οικονομικές επιπτώσεις σε σχέση με το ισχύον κανονιστικό πλαίσιο. Αντίθετα, αισθητά μικρότερες απώλειες εμφανίζονται μόνο στο σενάριο όπου οι κινητήρες εσωτερικής καύσης παραμένουν για μεγαλύτερο χρονικό διάστημα στην αγορά.
Οι μεγαλύτερες επιπτώσεις προβλέπεται να καταγραφούν στη Γερμανία, καθώς η οικονομία της βασίζεται σε μεγάλο βαθμό στην εξέλιξη και παραγωγή κινητήρων, κιβωτίων ταχυτήτων και εξαρτημάτων που σχετίζονται με τους συμβατικούς κινητήρες.
Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις, η βιομηχανική αξία αυτού του τομέα θα μπορούσε να μειωθεί κατά 54,2 δισ. ευρώ έως το 2040, ενώ στους προμηθευτές της αυτοκινητοβιομηχανίας οι απώλειες υπολογίζονται στα 35 δισ. ευρώ ή περίπου στο 80% της σημερινής τους δραστηριότητας.
Ανάλογη είναι η εικόνα και στην απασχόληση. Η μελέτη εκτιμά ότι από περίπου 1,6 εκατομμύρια εργαζομένους που απασχολούνται σήμερα στην Ευρώπη στην παραγωγή συστημάτων κίνησης, έως το 2040 θα μπορούσαν να χαθούν έως και 726.000 θέσεις εργασίας.
Εκτιμώμενες απώλειες θέσεων εργασίας στην Ευρώπη
- 2030: περίπου 375.000 θέσεις εργασίας
- 2035: περίπου 660.000 θέσεις εργασίας
- 2040: περίπου 726.000 θέσεις εργασίας
Το βασικό συμπέρασμα της μελέτης είναι ότι η μετάβαση στην ηλεκτροκίνηση δεν επηρεάζει μόνο το είδος των αυτοκινήτων που θα κυκλοφορούν στους δρόμους, αλλά αλλάζει και τον τρόπο με τον οποίο κατασκευάζονται. Ένας ηλεκτροκινητήρας αποτελείται από πολύ λιγότερα εξαρτήματα σε σχέση με έναν κινητήρα εσωτερικής καύσης. Δεν απαιτεί πολύπλοκα κιβώτια ταχυτήτων, συστήματα ψεκασμού, υπερτροφοδότες, εξαρτήματα εξάτμισης και πολλά ακόμη μηχανικά μέρη που σήμερα παράγονται από χιλιάδες ευρωπαϊκές επιχειρήσεις.
Αυτό σημαίνει ότι η παραγωγή ηλεκτρικών συστημάτων κίνησης δημιουργεί μικρότερη βιομηχανική αξία και απαιτεί λιγότερο εργατικό δυναμικό. Σύμφωνα με τη μελέτη, ακόμη και οι νέες δραστηριότητες που δημιουργούνται γύρω από την ηλεκτροκίνηση δεν επαρκούν για να καλύψουν πλήρως τις απώλειες που προκαλεί η σταδιακή εγκατάλειψη των κινητήρων εσωτερικής καύσης.
Στο σενάριο της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, η αξία παραγωγής που σχετίζεται με τους συμβατικούς κινητήρες εκτιμάται ότι θα μειωθεί κατά περίπου 113 δισ. ευρώ έως το 2040, ενώ οι νέες δραστηριότητες γύρω από τα ηλεκτρικά συστήματα κίνησης αναμένεται να δημιουργήσουν μόλις 18 δισ. ευρώ νέας βιομηχανικής αξίας.
Οι ερευνητές αποδίδουν αυτή τη διαφορά όχι μόνο στην απλούστερη κατασκευή των ηλεκτρικών συστημάτων κίνησης, αλλά και στο γεγονός ότι η Ευρώπη εξακολουθεί να εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από τρίτες χώρες για κρίσιμα εξαρτήματα της ηλεκτροκίνησης, όπως οι μπαταρίες.
Παράλληλα, η μελέτη επισημαίνει ότι το τέλος των κινητήρων εσωτερικής καύσης δεν αποτελεί τη μοναδική πρόκληση για την ευρωπαϊκή αυτοκινητοβιομηχανία. Το υψηλό ενεργειακό κόστος, η γραφειοκρατία, οι χρονοβόρες διαδικασίες αδειοδότησης, αλλά και ο εντεινόμενος ανταγωνισμός από την Κίνα και άλλες αγορές θεωρούνται εξίσου σημαντικοί παράγοντες που επηρεάζουν την ανταγωνιστικότητα των ευρωπαϊκών εργοστασίων.
Τα βασικά συμπεράσματα της μελέτης
- Έως 726.000 θέσεις εργασίας ενδέχεται να χαθούν στην Ευρώπη έως το 2040.
- Η Γερμανία εκτιμάται ότι θα δεχθεί το μεγαλύτερο πλήγμα λόγω της ισχυρής εξάρτησής της από την παραγωγή κινητήρων και εξαρτημάτων.
- Οι προμηθευτές κινητήρων, κιβωτίων ταχυτήτων και συστημάτων εξάτμισης αναμένεται να επηρεαστούν περισσότερο.
- Η ηλεκτροκίνηση δημιουργεί νέα βιομηχανική δραστηριότητα, αλλά σύμφωνα με τη μελέτη δεν αρκεί για να αντισταθμίσει τις απώλειες.
- Το υψηλό ενεργειακό κόστος, η γραφειοκρατία και ο διεθνής ανταγωνισμός θεωρούνται εξίσου σημαντικοί παράγοντες με τη νομοθεσία για τις εκπομπές CO₂.
Τι πρέπει να γνωρίζετε
- Η μελέτη βασίζεται σε μοντέλα και προβλέψεις έως το 2040 και όχι σε πραγματικά στοιχεία.
- Εξετάζει αποκλειστικά τον τομέα των συστημάτων κίνησης και όχι ολόκληρη την αυτοκινητοβιομηχανία.
- Δεν υπολογίζει πιθανές νέες θέσεις εργασίας σε άλλους τομείς, όπως το λογισμικό, οι υπηρεσίες ή άλλες δραστηριότητες εκτός της παραγωγής κινητήρων.
- Η έρευνα πραγματοποιήθηκε για λογαριασμό εργοδοτικών οργανώσεων της γερμανικής βιομηχανίας, ενώ στηρίχθηκε και από μεγάλες εταιρείες του κλάδου. Το στοιχείο αυτό είναι σημαντικό για την αξιολόγηση των συμπερασμάτων της.
Σε κάθε περίπτωση, η μελέτη δεν αμφισβητεί ότι η ηλεκτροκίνηση αποτελεί τη μελλοντική κατεύθυνση της αυτοκίνησης. Αναδεικνύει όμως το μέγεθος της πρόκλησης που αντιμετωπίζει η ευρωπαϊκή βιομηχανία, καθώς καλείται να αλλάξει τεχνολογία χωρίς να χάσει την ανταγωνιστικότητά της απέναντι σε αγορές όπως η Κίνα και οι Ηνωμένες Πολιτείες.
Το αν οι προβλέψεις αυτές θα επιβεβαιωθούν θα εξαρτηθεί τόσο από τις αποφάσεις της Ευρωπαϊκής Ένωσης όσο και από την ικανότητα των ευρωπαϊκών κατασκευαστών να προσαρμοστούν στο νέο τεχνολογικό περιβάλλον.
