Από τον Ιούλιο του 2026 τα συστήματα παρακολούθησης της προσοχής του οδηγού είναι υποχρεωτικά στα νέα αυτοκίνητα στην ΕΕ, με την κάμερα να ελέγχει πού κοιτάζει ο οδηγός αλλά με αυστηρούς περιορισμούς στη χρήση των δεδομένων.
Ένας παρατεταμένος Blick στην οθόνη του infotainment, μια ματιά προς τα πίσω ή η ενασχόληση με το κινητό μπορούν πλέον να γίνουν αντιληπτά από το ίδιο το αυτοκίνητο. Η μικρή κάμερα που βρίσκεται συνήθως στο ταμπλό ή κοντά στον εσωτερικό καθρέφτη αποτελεί μέρος του Advanced Driver Distraction Warning (ADDW), ενός συστήματος που έχει πλέον γίνει υποχρεωτικό στην Ευρωπαϊκή Ένωση.
Η σχετική απαίτηση εφαρμόζεται στα νέα μοντέλα που έλαβαν έγκριση τύπου από τις 7 Ιουλίου 2024, ενώ από τις 7 Ιουλίου 2026 επεκτάθηκε ουσιαστικά σε όλα τα καινούργια αυτοκίνητα των κατηγοριών που καλύπτει η νομοθεσία και ταξινομούνται στην ΕΕ. Στην υποχρέωση περιλαμβάνονται και ελαφρά επαγγελματικά μοντέλα.
Σκοπός του ADDW δεν είναι να καταγράφει τι συμβαίνει μέσα στην καμπίνα, αλλά να διαπιστώνει εάν ο οδηγός παρακολουθεί τον δρόμο. Με τη βοήθεια κάμερας και υπέρυθρων αισθητήρων, το σύστημα εξετάζει κυρίως την κατεύθυνση του βλέμματος και τη θέση του κεφαλιού. Όταν διαπιστώσει ότι ο οδηγός έχει αποσπάσει την προσοχή του για μεγαλύτερο χρονικό διάστημα, ενεργοποιεί οπτική ή ηχητική προειδοποίηση.
Ακριβώς η παρουσία κάμερας μέσα στην καμπίνα έχει προκαλέσει ερωτήματα σχετικά με την προστασία της ιδιωτικότητας. Σύμφωνα όμως με τις γερμανικές αρχές προστασίας δεδομένων που επικαλείται το δημοσίευμα, η συγκεκριμένη τεχνολογία δεν δημιουργεί από μόνη της πρόβλημα, καθώς υπάρχουν σαφείς περιορισμοί στον τρόπο λειτουργίας της.
Το σύστημα δεν επιτρέπεται να πραγματοποιεί βιομετρική ταυτοποίηση και επομένως δεν πρέπει να αναγνωρίζει ποιος βρίσκεται πίσω από το τιμόνι. Παράλληλα, η επεξεργασία των απαραίτητων δεδομένων πρέπει να πραγματοποιείται τοπικά, μέσα στο αυτοκίνητο, και αυτά να διατηρούνται μόνο για όσο χρόνο απαιτείται προκειμένου να λειτουργήσει η προειδοποίηση απόσπασης προσοχής.
Τα δεδομένα που χρησιμοποιούνται από το ADDW δεν επιτρέπεται επίσης να μεταβιβάζονται για τη συγκεκριμένη λειτουργία σε κατασκευαστές, ασφαλιστικές εταιρείες ή δημόσιες αρχές. Με απλά λόγια, η κάμερα μπορεί να «βλέπει» τον οδηγό για να καταλάβει εάν κοιτάζει τον δρόμο, αλλά δεν προορίζεται να λειτουργεί ως συσκευή καταγραφής της συμπεριφοράς του.
Η χρήση υπέρυθρης τεχνολογίας επιτρέπει στο σύστημα να λειτουργεί ακόμη και τη νύχτα, ενώ μπορεί υπό προϋποθέσεις να παρακολουθεί την κατεύθυνση του βλέμματος ακόμη και όταν ο οδηγός φορά γυαλιά ηλίου. Σε ορισμένα αυτοκίνητα υπάρχουν επιπλέον αισθητήρες στο εσωτερικό, όπως ραντάρ που μπορούν να ανιχνεύσουν την παρουσία παιδιού μετά το κλείδωμα, όμως αυτή η λειτουργία δεν αποτελεί μέρος της υποχρεωτικής τεχνολογίας ADDW.
Το μεγαλύτερο ζήτημα στην πράξη φαίνεται να είναι διαφορετικό: πόσο σωστά είναι ρυθμισμένο κάθε σύστημα. Η τεχνολογία πρέπει να μπορεί να ξεχωρίσει μια φυσιολογική ματιά στον καθρέφτη ή στο σύστημα πλοήγησης από μια πραγματικά επικίνδυνη απόσπαση της προσοχής.
Όταν η ρύθμιση είναι υπερβολικά ευαίσθητη, ακόμη και μια σύντομη ματιά στην κεντρική οθόνη ή προς τα πίσω μπορεί να προκαλέσει προειδοποίηση. Και εδώ δημιουργείται μια ενδιαφέρουσα αντίφαση στα σύγχρονα αυτοκίνητα. Οι κατασκευαστές μεταφέρουν ολοένα περισσότερες λειτουργίες στις οθόνες αφής, αναγκάζοντας τον οδηγό να απομακρύνει το βλέμμα του από τον δρόμο ακόμη και για απλές ενέργειες, όπως η αλλαγή της θερμοκρασίας ή η ενεργοποίηση της θέρμανσης των καθισμάτων. Την ίδια στιγμή, το σύστημα παρακολούθησης μπορεί να τον προειδοποιήσει ακριβώς επειδή κοίταξε αυτή την οθόνη.
Το ADDW ενεργοποιείται ξανά αυτόματα κάθε φορά που τίθεται σε λειτουργία το αυτοκίνητο. Ο οδηγός μπορεί να το απενεργοποιήσει προσωρινά, όχι όμως μόνιμα, κάτι που εξηγεί και γιατί η συμπεριφορά των συστημάτων αυτών έχει ήδη προκαλέσει αντιδράσεις όταν οι ειδοποιήσεις γίνονται υπερβολικά συχνές.
Πίσω από την υποχρεωτική εφαρμογή τους βρίσκεται η προσπάθεια περιορισμού των ατυχημάτων που σχετίζονται με την απόσπαση προσοχής. Σύμφωνα με τα στοιχεία που αναφέρονται στο δημοσίευμα, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή εκτιμά ότι το 10% έως 30% των τροχαίων ατυχημάτων στην Ευρώπη συνδέεται με την απόσπαση της προσοχής, με τη χρήση smartphone κατά την οδήγηση να αποτελεί έναν από τους σημαντικότερους παράγοντες κινδύνου.
Υπάρχει πάντως ακόμη ένα ερώτημα: πόσο αποτελεσματικά είναι στην πραγματικότητα αυτά τα συστήματα. Μελέτες πεδίου δείχνουν ότι οι προειδοποιήσεις μπορούν να επηρεάσουν θετικά το πού κοιτάζει ο οδηγός, χωρίς όμως να έχει αποδειχθεί οριστικά μέχρι σήμερα σε ποιο βαθμό μεταφράζονται σε λιγότερα ατυχήματα.
Το κόστος του ίδιου του ADDW εκτιμάται σχετικά χαμηλά, περίπου στα 100-150 ευρώ ανά αυτοκίνητο. Σε συνδυασμό όμως με τα υπόλοιπα υποχρεωτικά συστήματα ασφαλείας και τις απαιτήσεις κυβερνοασφάλειας, η συνολική επιβάρυνση μπορεί να φτάσει σύμφωνα με τις σχετικές εκτιμήσεις τα 800-1.500 ευρώ.
Η κάμερα παρακολούθησης του οδηγού, λοιπόν, δεν έχει σχεδιαστεί για να καταγράφει ποιος οδηγεί ή τι κάνει μέσα στο αυτοκίνητο. Το κρίσιμο στην καθημερινότητα θα είναι πόσο διακριτικά λειτουργεί. Γιατί ένα σύστημα που προειδοποιεί όταν ο οδηγός είναι πραγματικά αφηρημένος μπορεί να αποδειχθεί χρήσιμο, ενώ ένα σύστημα που χτυπά συναγερμό σε κάθε φυσιολογική κίνηση του βλέμματος κινδυνεύει απλώς να γίνει ενοχλητικό.
