Η Βρετανία προχωρά στην επιβολή χιλιομετρικού φόρου στα ηλεκτρικά αυτοκίνητα από το 2028, ενώ αντίστοιχα μέτρα εφαρμόζονται ή εξετάζονται και σε άλλες ευρωπαϊκές χώρες. Πόσο θα πληρώνουν οι οδηγοί και τι ισχύει για την Ελλάδα;
Η φορολόγηση των ηλεκτρικών αυτοκινήτων με βάση τα χιλιόμετρα που διανύουν αρχίζει να αποκτά πιο συγκεκριμένη μορφή στην Ευρώπη. Η Βρετανία ανακοίνωσε νέες λεπτομέρειες για το σύστημα που σχεδιάζει να εφαρμόσει από την 1η Απριλίου 2028, ανοίγοντας ξανά τη συζήτηση για το κατά πόσο ένα αντίστοιχο μέτρο θα μπορούσε να υιοθετηθεί και από άλλες χώρες, συμπεριλαμβανομένης της Ελλάδας.
Σύμφωνα με το βρετανικό υπουργείο Οικονομικών, ο νέος φόρος, γνωστός ως Electric Vehicle Excise Duty (eVED), θα υπολογίζεται με βάση την ετήσια χιλιομετρική απόσταση και θα προστίθεται στα υφιστάμενα τέλη κυκλοφορίας. Στόχος είναι να αναπληρωθεί σταδιακά μέρος των φορολογικών εσόδων που χάνονται από τη μειωμένη κατανάλωση βενζίνης και diesel, καθώς αυξάνεται ο αριθμός των ηλεκτρικών αυτοκινήτων.
Η χρέωση για τα αμιγώς ηλεκτρικά μοντέλα θα αντιστοιχεί σε περίπου 2,1 λεπτά του ευρώ ανά χιλιόμετρο, ενώ για τα plug-in hybrid θα περιορίζεται στο μισό, δηλαδή περίπου 1,05 λεπτά ανά χιλιόμετρο. Στη δεύτερη περίπτωση δεν θα γίνεται διαχωρισμός μεταξύ των αποστάσεων που διανύονται με ηλεκτρική ενέργεια και εκείνων που καλύπτονται με τον κινητήρα εσωτερικής καύσης.
Στην πράξη, ένας οδηγός ηλεκτρικού αυτοκινήτου που διανύει 10.000 χιλιόμετρα ετησίως θα πληρώνει περίπου 210 ευρώ. Για 15.000 χιλιόμετρα η επιβάρυνση θα φτάνει τα 315 ευρώ, ενώ για 20.000 χιλιόμετρα θα αυξάνεται στα 420 ευρώ. Τα αντίστοιχα ποσά για ένα plug-in hybrid θα είναι περίπου 105, 158 και 210 ευρώ. Πρόκειται για πρόσθετη ετήσια επιβάρυνση, πέρα από τα κανονικά τέλη κυκλοφορίας.
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει ο τρόπος με τον οποίο θα υπολογίζεται και θα εισπράττεται ο φόρος. Οι ιδιοκτήτες θα δηλώνουν αρχικά πόσα χιλιόμετρα εκτιμούν ότι θα διανύσουν μέσα στο έτος και θα καταβάλλουν το αντίστοιχο ποσό. Στη συνέχεια, η εκτίμηση θα συγκρίνεται με την πραγματική ένδειξη του χιλιομετρητή, ώστε να προκύπτει τυχόν πρόσθετη χρέωση ή επιστροφή χρημάτων.
Παράλληλα, η βρετανική κυβέρνηση εξελίσσει το σύστημα eVED Connect, το οποίο θα επιτρέπει στα σύγχρονα συνδεδεμένα αυτοκίνητα να αποστέλλουν αυτόματα τις ενδείξεις του χιλιομετρητή στις αρμόδιες αρχές. Η χρήση του θα είναι προαιρετική, ενώ δεν προβλέπεται υποχρεωτική παρακολούθηση μέσω GPS. Αυτό σημαίνει ότι θα καταγράφεται μόνο η συνολική απόσταση και όχι οι διαδρομές που πραγματοποιεί ο οδηγός.
Το οικονομικό όφελος για το βρετανικό Δημόσιο εκτιμάται ότι θα είναι σημαντικό. Για το πρώτο οικονομικό έτος εφαρμογής, το 2028-2029, προβλέπονται έσοδα περίπου 1,3 δισ. ευρώ από 5,6 εκατομμύρια αυτοκίνητα. Μέχρι το οικονομικό έτος 2031-2032, τα ετήσια έσοδα αναμένεται να ξεπεράσουν τα 2,7 δισ. ευρώ.
Η Βρετανία, πάντως, δεν είναι η μοναδική ευρωπαϊκή χώρα που στρέφεται προς τη χιλιομετρική φορολόγηση. Η Ισλανδία εφαρμόζει αντίστοιχο σύστημα στα ηλεκτρικά αυτοκίνητα από το 2024, ενώ από τις αρχές του 2026 το επέκτεινε και στα συμβατικά μοντέλα. Έτσι, η χρέωση συνδέεται πλέον με τη χρήση του αυτοκινήτου και όχι αποκλειστικά με τον τύπο του κινητήρα.
Αντίστοιχη συζήτηση βρίσκεται σε εξέλιξη και στην Ελβετία, όπου εξετάζεται η εισαγωγή νέου συστήματος φορολόγησης των ηλεκτρικών αυτοκινήτων από το 2030. Μεταξύ των επιλογών είναι η χρέωση ανά χιλιόμετρο ή η επιβολή ειδικού φόρου στην ηλεκτρική ενέργεια που χρησιμοποιείται για τη φόρτιση. Προς το παρόν δεν έχει ληφθεί οριστική απόφαση.
Το ερώτημα είναι αν η συγκεκριμένη πρακτική θα επεκταθεί και στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Μέχρι σήμερα δεν υπάρχει κάποια ευρωπαϊκή απόφαση που να επιβάλλει ενιαίο χιλιομετρικό φόρο στα ηλεκτρικά επιβατικά αυτοκίνητα. Ωστόσο, όσο αυξάνεται το μερίδιό τους στην αγορά, τόσο μεγαλύτερη γίνεται η ανάγκη των κρατών να αναζητήσουν εναλλακτικές πηγές εσόδων από τις μετακινήσεις.
Στην Ελλάδα, προς το παρόν, δεν υπάρχει επίσημη ανακοίνωση ή νομοθετική πρωτοβουλία για την επιβολή αντίστοιχου φόρου. Τα αμιγώς ηλεκτρικά αυτοκίνητα εξακολουθούν να απαλλάσσονται από τα ετήσια τέλη κυκλοφορίας, στο πλαίσιο των μέτρων που ευνοούν τη μετάβαση στην ηλεκτροκίνηση.
Η εμπειρία της Βρετανίας και της Ισλανδίας δείχνει, πάντως, ότι η φορολόγηση με βάση τα διανυόμενα χιλιόμετρα αποτελεί πλέον μια πραγματική επιλογή για τις κυβερνήσεις. Για την Ελλάδα δεν υπάρχει ακόμη συγκεκριμένο σχέδιο, όμως το ζήτημα ενδέχεται να απασχολήσει και τη χώρα τα επόμενα χρόνια, ιδιαίτερα εφόσον η ηλεκτροκίνηση αποκτήσει μεγαλύτερο μερίδιο στην αγορά.
