Η υγρασία στο εσωτερικό των προβολέων είναι συνηθισμένο φαινόμενο, ιδιαίτερα τους χειμερινούς μήνες. Πότε είναι φυσιολογική, πώς αντιμετωπίζεται και σε ποιες περιπτώσεις μπορεί να οδηγήσει σε μια ακριβή επισκευή;
Μετά από μια δυνατή βροχή, ένα πλύσιμο ή ένα κρύο πρωινό, δεν είναι ασυνήθιστο να παρατηρήσει κανείς ότι τα φανάρια του αυτοκινήτου έχουν θολώσει από μέσα. Η πρώτη σκέψη είναι ότι έχει περάσει νερό και υπάρχει κάποιο πρόβλημα στεγανοποίησης. Ωστόσο, στις περισσότερες περιπτώσεις πρόκειται για ένα φυσιολογικό φαινόμενο, το οποίο δεν απαιτεί κάποια παρέμβαση.
Οι σύγχρονοι προβολείς, είτε διαθέτουν συμβατικούς λαμπτήρες είτε τεχνολογία LED, δεν είναι απαραίτητα εντελώς αεροστεγείς. Διαθέτουν ειδικά ανοίγματα εξαερισμού, τα οποία επιτρέπουν την κυκλοφορία του αέρα και εξισορροπούν τις μεταβολές της πίεσης που προκαλούνται από τις διαφορές θερμοκρασίας.
Όταν ο θερμότερος αέρας στο εσωτερικό του προβολέα έρθει σε επαφή με την ψυχρή επιφάνεια του διαφανούς καλύμματος, οι υδρατμοί συμπυκνώνονται και σχηματίζουν ένα λεπτό στρώμα υγρασίας. Είναι ουσιαστικά το ίδιο φαινόμενο που προκαλεί το θάμπωμα των τζαμιών, ιδιαίτερα τις ημέρες με χαμηλές θερμοκρασίες και αυξημένη ατμοσφαιρική υγρασία.
Όπως εξηγεί η HELLA, ένας από τους μεγαλύτερους κατασκευαστές συστημάτων φωτισμού αυτοκινήτων, το συγκεκριμένο φαινόμενο είναι φυσιολογικό και συνήθως υποχωρεί από μόνο του. Το σημαντικό είναι να μπορεί ο οδηγός να ξεχωρίσει το προσωρινό θάμπωμα από την πραγματική εισροή νερού.
Στην πρώτη περίπτωση, η υγρασία εμφανίζεται σαν μια λεπτή ομίχλη στην εσωτερική επιφάνεια του προβολέα και σταδιακά εξαφανίζεται. Μάλιστα, η Ford αναφέρει στις τεχνικές οδηγίες της ότι ένα ελαφρύ θάμπωμα που καλύπτει λιγότερο από το 50% της επιφάνειας, χωρίς μεγάλες σταγόνες ή ίχνη νερού, μπορεί να θεωρηθεί αποδεκτό. Ανάλογα με τις καιρικές συνθήκες, η πλήρης απομάκρυνσή του ενδέχεται να χρειαστεί ακόμη και 48 ώρες με ξηρό καιρό.
Τα πράγματα αλλάζουν όταν η υγρασία δεν υποχωρεί, σχηματίζονται μεγάλες σταγόνες ή συγκεντρώνεται νερό στο κάτω μέρος του φαναριού. Τότε είναι πιθανό να υπάρχει πρόβλημα στεγανοποίησης, το οποίο μπορεί να οφείλεται σε ένα φθαρμένο λάστιχο, ένα καπάκι που δεν έχει τοποθετηθεί σωστά μετά την αλλαγή λαμπτήρα, έναν φραγμένο αεραγωγό ή ακόμη και μια μικρή ρωγμή στο πλαστικό περίβλημα.
Σε αυτές τις περιπτώσεις η υγρασία δεν επηρεάζει μόνο την εμφάνιση του αυτοκινήτου. Αν παραμείνει για μεγάλο χρονικό διάστημα, μπορεί να προκαλέσει οξείδωση στις ηλεκτρικές επαφές, προβλήματα στις συνδέσεις και βλάβες στα ηλεκτρονικά εξαρτήματα του προβολέα. Παράλληλα, η συσσώρευση νερού μπορεί να επηρεάσει την ποιότητα της φωτεινής δέσμης και κατ’ επέκταση την ορατότητα κατά τη νυχτερινή οδήγηση.
Τι μπορεί να κάνει όμως ο οδηγός όταν διαπιστώσει ότι ένα φανάρι έχει θολώσει; Αν πρόκειται για ελαφριά υγρασία, το καλύτερο είναι να περιμένει να υποχωρήσει φυσιολογικά. Μια διαδρομή με αναμμένα τα φώτα μπορεί να βοηθήσει, καθώς η θερμότητα και η κυκλοφορία του αέρα διευκολύνουν την απομάκρυνση των υδρατμών. Στους προβολείς LED, πάντως, η διαδικασία μπορεί να διαρκέσει περισσότερο, αφού η θερμότητα που φτάνει στο διαφανές κάλυμμα είναι συνήθως μικρότερη.
Αν το θάμπωμα εμφανίζεται συχνά ή παραμένει για μεγάλο διάστημα, αξίζει να ελεγχθούν οι αεραγωγοί και τα στεγανοποιητικά. Σκόνη, φύλλα και άλλες ακαθαρσίες μπορεί να εμποδίζουν τον σωστό εξαερισμό, ενώ ένα φθαρμένο λάστιχο ενδέχεται να χρειάζεται απλώς αντικατάσταση.
Προσοχή χρειάζεται και κατά το πλύσιμο του αυτοκινήτου. Η OSRAM συνιστά να μη στρέφεται απευθείας η δέσμη ενός πιεστικού πλυστικού στους προβολείς και να διατηρείται απόσταση τουλάχιστον 30 εκατοστών. Η υψηλή πίεση μπορεί να ευνοήσει την είσοδο νερού από τα σημεία στεγανοποίησης, ιδιαίτερα αν αυτά έχουν ήδη φθαρεί.
Αντίθετα, καλό είναι να αποφεύγονται οι αυτοσχέδιες λύσεις, όπως το άνοιγμα πρόσθετων οπών στο περίβλημα για να απομακρυνθεί η υγρασία. Μια τέτοια παρέμβαση μπορεί να δημιουργήσει περισσότερα προβλήματα, επιτρέποντας την είσοδο νερού και σκόνης. Το ίδιο ισχύει και για τη χρήση έντονης θερμότητας, η οποία μπορεί να προκαλέσει ζημιά στα πλαστικά ή στα ευαίσθητα εξαρτήματα του φωτιστικού σώματος.
Εφόσον η υγρασία επιμένει ή έχει ήδη συγκεντρωθεί νερό στο εσωτερικό, η καλύτερη λύση είναι ο έλεγχος σε συνεργείο. Σε αρκετές περιπτώσεις το πρόβλημα μπορεί να αντιμετωπιστεί με την αποκατάσταση της στεγανοποίησης, εφόσον το επιτρέπει η κατασκευή του προβολέα. Υπάρχουν όμως και περιπτώσεις όπου απαιτείται αντικατάσταση ολόκληρου του φωτιστικού σώματος.
Και εδώ το κόστος μπορεί να ξεφύγει, ιδιαίτερα στα σύγχρονα αυτοκίνητα που διαθέτουν προηγμένους προβολείς Matrix LED ή laser. Χαρακτηριστική είναι η περίπτωση ιδιοκτήτη μιας BMW M4 Competition του 2023, ο οποίος ανέφερε ότι η αντικατάσταση ενός προβολέα laser, μαζί με την εργασία, κόστισε 8.510 δολάρια, δηλαδή αρκετές χιλιάδες ευρώ. Πρόκειται βέβαια για μια μεμονωμένη περίπτωση και όχι για το συνηθισμένο κόστος μιας τέτοιας επισκευής.
Συνεπώς, ένα ελαφρύ θάμπωμα στα φανάρια, ειδικά όταν επικρατεί κρύο ή υγρασία, δεν αποτελεί από μόνο του λόγο ανησυχίας. Αν όμως εμφανίζονται σταγόνες, το νερό συγκεντρώνεται στο εσωτερικό ή το φαινόμενο επιμένει, χρειάζεται έλεγχος. Όσο νωρίτερα εντοπιστεί η αιτία, τόσο περισσότερες είναι οι πιθανότητες να αποφευχθεί μια πολύ ακριβότερη επισκευή.
