Μια νέα ευρωπαϊκή έρευνα αποκαλύπτει πόσο έχει επηρεάσει το αυξημένο κόστος ενέργειας την καθημερινότητα των Ελλήνων, οι οποίοι εμφανίζονται να έχουν αλλάξει περισσότερο από κάθε άλλον Ευρωπαίο τις συνήθειες μετακίνησής τους.
Το να γεμίσει κανείς το ρεζερβουάρ του αυτοκινήτου του δεν είναι πλέον μια δαπάνη που περνά απαρατήρητη. Για πολλά ελληνικά νοικοκυριά, κάθε διαδρομή μπαίνει πλέον στον υπολογισμό των μηνιαίων εξόδων. Και όπως δείχνουν τα τελευταία στοιχεία, δεν είναι μόνο οι εκδρομές και οι βόλτες που περιορίζονται, αλλά ακόμη και μετακινήσεις που θεωρούνται απαραίτητες.
Σύμφωνα με την όγδοη Έρευνα για το Κλίμα της Ευρωπαϊκής Τράπεζας Επενδύσεων (ΕΤΕπ), το 45% των Ελλήνων δηλώνει ότι έχει περιορίσει διαδρομές για καθημερινές ανάγκες, όπως τα ψώνια, οι επισκέψεις σε γιατρούς ή οι υποχρεώσεις σε δημόσιες υπηρεσίες. Το αντίστοιχο ποσοστό στην Ευρωπαϊκή Ένωση είναι 31%, μια διαφορά που δείχνει πόσο μεγαλύτερη είναι η οικονομική πίεση στη χώρα μας.
Ακόμη πιο χαρακτηριστικό είναι το γεγονός ότι το 74% των ερωτηθέντων στην Ελλάδα έχει αλλάξει τον τρόπο με τον οποίο χρησιμοποιεί το αυτοκίνητό του εξαιτίας των αυξήσεων στο ενεργειακό κόστος. Πρόκειται για το υψηλότερο ποσοστό μεταξύ των 27 κρατών μελών, όταν ο ευρωπαϊκός μέσος όρος βρίσκεται στο 60%.
Οι αλλαγές αυτές δεν σημαίνουν απαραίτητα ότι όλοι οδηγούν λιγότερο. Κάποιοι έχουν περιορίσει τις διαδρομές τους, άλλοι επιλέγουν διαφορετικά μέσα μεταφοράς και αρκετοί προσπαθούν να μειώσουν την κατανάλωση καυσίμου αλλάζοντας τον τρόπο οδήγησής τους.
Για παράδειγμα, ένας στους τέσσερις Έλληνες (25%) δηλώνει ότι οδηγεί πλέον με χαμηλότερες ταχύτητες για να εξοικονομήσει καύσιμο. Στην υπόλοιπη Ευρώπη το αντίστοιχο ποσοστό είναι 22%. Παράλληλα, το 31% έχει αντικαταστήσει ορισμένες διαδρομές με το αυτοκίνητο επιλέγοντας τη συνεπιβίβαση, τα μέσα μαζικής μεταφοράς ή το ποδήλατο, έναντι 22% στην ΕΕ.
Η διαφορά γίνεται αισθητή και στις μετακινήσεις αναψυχής. Το 34% των Ελλήνων αναφέρει ότι έχει περιορίσει εκδρομές του Σαββατοκύριακου, διακοπές ή επισκέψεις σε συγγενείς και φίλους. Το αντίστοιχο ευρωπαϊκό ποσοστό είναι 30%. Μπορεί η απόκλιση να μην είναι τόσο μεγάλη όσο στις απαραίτητες μετακινήσεις, ωστόσο δείχνει ότι το κόστος επηρεάζει συνολικά τη χρήση του αυτοκινήτου.
Πίσω από αυτές τις αλλαγές βρίσκεται η γενικότερη πίεση που δέχεται ο οικογενειακός προϋπολογισμός. Το 78% των Ελλήνων δηλώνει ότι οι αυξήσεις στις τιμές της ηλεκτρικής ενέργειας, των καυσίμων και της θέρμανσης έχουν μειώσει σημαντικά την αγοραστική του δύναμη τους τελευταίους 12 μήνες. Στην ΕΕ το αντίστοιχο ποσοστό περιορίζεται στο 60%, ενώ το 32% των Ελλήνων αναφέρει ότι έχει επηρεαστεί σε πολύ μεγάλο βαθμό, έναντι 20% στην υπόλοιπη Ευρώπη.
Η οικονομική πίεση φαίνεται πως έχει επηρεάσει και τον τρόπο με τον οποίο οι Έλληνες αντιμετωπίζουν το ενεργειακό μέλλον. Σύμφωνα με την ίδια έρευνα, το 81% θεωρεί ότι η ενεργειακή μετάβαση πρέπει να οδηγήσει σε σταθερότερες ή χαμηλότερες τιμές, ενώ το 82% δίνει ιδιαίτερη σημασία στη μείωση της εξάρτησης από το εισαγόμενο πετρέλαιο και φυσικό αέριο. Είναι χαρακτηριστικό ότι, ενώ το 2022 η προστασία του κλίματος βρισκόταν στην κορυφή των προσδοκιών, σήμερα οι σταθερότερες ή χαμηλότερες τιμές ενέργειας αποτελούν τη συχνότερα αναφερόμενη προσδοκία.
Η εικόνα γίνεται ακόμη πιο δύσκολη αν εξεταστούν οι υπόλοιπες καθημερινές δαπάνες. Περισσότεροι από τους μισούς ερωτηθέντες στην Ελλάδα (52%) έχουν περιορίσει χρήματα που διαθέτουν για τρόφιμα ή υπηρεσίες υγείας, ενώ το 41% έχει μειώσει τη θέρμανση στο σπίτι του.
Επιπλέον, το 33% αναφέρει ότι χρειάστηκε να δανειστεί χρήματα, να ζητήσει οικονομική βοήθεια ή να καθυστερήσει την πληρωμή λογαριασμού ηλεκτρικού ρεύματος. Είναι το υψηλότερο ποσοστό στην Ευρωπαϊκή Ένωση, όπου ο μέσος όρος διαμορφώνεται στο 16%.
Μέσα σε αυτό το περιβάλλον, η χρήση του αυτοκινήτου προσαρμόζεται αναγκαστικά στις οικονομικές δυνατότητες κάθε νοικοκυριού. Η τιμή των καυσίμων αποτελεί το πιο άμεσο και ορατό έξοδο, όμως η συνολική επιβάρυνση από την ενέργεια περιορίζει τα χρήματα που απομένουν για τις μετακινήσεις.
Η έρευνα πραγματοποιήθηκε από την Ipsos bva για λογαριασμό της Ευρωπαϊκής Τράπεζας Επενδύσεων, από τις 3 έως τις 25 Αυγούστου 2026, με τη συμμετοχή 23.000 ατόμων ηλικίας 16 ετών και άνω στα 27 κράτη μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Από την Ελλάδα συμμετείχαν 1.000 άτομα, ενώ τα αποτελέσματα σταθμίστηκαν ώστε να είναι αντιπροσωπευτικά του πληθυσμού κάθε χώρας.
Τα αποτελέσματα αποτυπώνουν μια καθημερινότητα στην οποία το αυτοκίνητο παραμένει απαραίτητο για πολλούς, αλλά η χρήση του γίνεται όλο και πιο προσεκτική. Το γεγονός ότι σχεδόν οι μισοί ερωτηθέντες περιορίζουν ακόμη και βασικές διαδρομές είναι ίσως η πιο χαρακτηριστική ένδειξη του πόσο έχει επηρεάσει το αυξημένο κόστος ενέργειας τις μετακινήσεις στην Ελλάδα.
